طبرستان ( مازندران ) ( براى اطلاع از خلاصه آن رجوع كنيد به : ( Rabino , Maz . 397 - 403 ; Rehatsek 415 f سال 42 - 141 ه / 59 - 758 و 48 - 147 ه / 65 - 864 : در كنار اسپاهبذ طبرستان « مس - مغان » ( مغ بزرگ ؟ « شاه » ) دماوند ( به عربى « دونباوند » ) هم وجود داشت : طبرى ، تاريخ 3 ، ص 136 ، ص 1529 ( ابن اثير ، « آص‌موغان » مىنويسد ) ؛ ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 174 - 170 . - و Wikander 49 ; . Vladimir Minorsky in der EI , III 458 - 60 . سال 224 - 192 ه / 839 - 809 م : مازيار به مثابه « گيل گيلان » ، رجوع كنيد به : Vladimir Minorsky in der EI , III 506 , و نيز به : جلد اول كتاب حاضر ، ص 111 و بعد . سال 224 ه / 839 م : در طبرستان سه حاكم وجود داشت : طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1295 . سال 372 ه / 982 م : در ناتل ، چالوس ، روذ / يان و كلار حاكمى ( استاندارى ) حكومت مىكرد : حدود العالم ، ص 135 ( در همان شهرها - جز ناتل در ذيقعده 250 ه / دسامبر 864 م حسن بن زيد زيدى حاكمى منصوب كرد : طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1528 و بعد ؛ ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 1653 و خلاصهء آن : ( Rehatsek 415 f . فارس در حدود سال 318 ه / 930 م اين حكّام محلّى ذكر شده‌اند : 1 . خاندان قارن در كوههاى قارن ( تنها شهر جنوب خمار ) ، - مقرّ ادارى فرين ( اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 204 و بعد ) . 2 . كوههاى قادوسيان ( نزد ابن حوقل ، المسالك و الممالك : فاذوربان ، نزد ابن